01-03-2026
Dit verhaal hoort in een vierluik, samen met ‘De plek die ontbrak’, ‘Kreukels als littekens’ en ‘Vertrektijd’. Het is een experiment om te kijken of het mij lukt om volledig in iemands hoofd te zitten. Er gebeurt misschien niet veel in het verhaal, maar in het hoofd van de hoofdpersoon des te meer.
Zeg maar dat het uit is
Zijn haar zat eindelijk goed. Een scheiding in het midden, de plukken precies verdeeld zoals hij het had geoefend. Het nieuwe overhemd voelde nog stug op zijn schouders. Zijn moeder had het voor hem meegenomen — ‘de kleur doet iets met je ogen,’ had ze gezegd.
Hij trok de kraag recht. Eerst links. Dan rechts.
Zo hoorde het.
Die avond had Maarten een feest met zijn klas. Hij dacht er al dagen aan; soms voelde het alsof hij de avond zelf al had meegemaakt, maar nooit het deel waarin hij wist wat hij moest doen.
Hij wilde vrienden maken — dat wist hij. Dat voelde hij. Op de basisschool had hij ze niet gehad, maar dat was toen niet erg geweest. Daar viel het nauwelijks op. Hier, in de brugklas, leek iedereen elkaar wél te vinden.
Hij zag hoe jongens stoeiden in de gang. Hoe ze grapjes maakten met de meisjes, lichtvoetig, zonder na te denken. Hoe ze elkaar duwden, terugduwden, lachten.
Hij keek ernaar zoals je naar een taal kijkt die je bijna begrijpt.
Het was niet dat hij niet wilde meedoen.
Hij wist alleen niet waar het eerste woord lag.
Voor de spiegel probeerde hij te dansen.
Hij kende niet veel popmuziek, maar één nummer kwam altijd meteen op. Hij bewoog zijn heupen mee op het ritme in zijn hoofd. Zijn armen hingen slap langs zijn lichaam. Die moesten ook iets.
Hij tilde ze op, zocht een houding, iets dat leek op ontspannen.
Dansen was een probleem.
Bij het fietsenrek trok hij zijn te korte broekspijpen omlaag, voelde met een hand of zijn haar nog goed zat, en liep richting de ingang.
Er stonden al een paar klasgenoten.
‘Hé Maarten, wat zie jíj er goed uit.’
Hij hield zijn hoofd omlaag en keek vanuit zijn ooghoeken.
Zouden ze het menen?
Een paar jongens lachten. Niet dus.
Hij wilde doorlopen, maar één van hen stapte voor hem.
‘Zeggen we niks meer terug, Maarten?’
Weer gelach.
‘Hallo Iwan,’ mompelde hij. Zijn blik bleef naar de grond. ‘Ik wil naar binnen…’
‘Ja, ik wil ook wel eens wat,’ zei Iwan. Het gelach kwam nu ook van achter hem.
‘Maar wat ga jíj daaraan doen?’
Maartens adem stokte.
Dit was niet hoe hij het had voorgesteld.
Zijn handen trokken samen; zijn linkervoet tikte zachtjes op de tegels, alsof die alvast wilde vluchten zonder hem.
‘Jongens, naar binnen,’ klonk de stem van Van Veen.
Iwan draaide zich meteen om. Binnen enkele seconden was iedereen, met luid gejoel, weg.
Behalve Maarten.
Hij bleef staan, alsof hij zijn lichaam moest overtuigen weer te bewegen.
‘Dag Maarten, goed dat je er bent.’
Van Veen legde een hand op zijn schouder en duwde hem zachtjes richting de deur.
Binnen stond de muziek al aan. Kleuren flitsten over een geïmproviseerde dansvloer. Aan de tafels zat de klas in groepjes; iedereen had elkaar al gevonden.
Maarten hing zijn jas op en liep naar de dichtstbijzijnde tafel. Twee jongens zaten er. Er was ruimte genoeg.
Toen hij ging zitten, schoven ze een stukje van hem af.
Hij deed alsof hij het niet merkte.
Dan maar alleen.
Hij probeerde de houding van voor de spiegel: ontspannen, een kleine glimlach, blik naar voren. Hij legde zijn handen op zijn knieën. Dat had hij niet geoefend, maar het voelde veiliger.
Aan de overkant giechelden de meiden.
Links de jongens stoer met duwen, grappen, geheimtaal.
Hij zat precies in het midden.
Tussenin.
Nergens.
In het aangrenzende lokaal stond de tafel met eten en drinken. Zijn klasgenoten liepen er af en aan. Plastic bekers, chips, terug naar hun eigen groepjes.
Niemand danste.
Nog niet.
Hij wilde wel dansen, maar dat kon je niet in je eentje doen. Dansen deed je samen. Toch bewoog hij een beetje mee op de muziek die hij herkende. Zijn heupen, zijn voeten. Heel klein. Hij danste al.
Toen hij om zich heen keek, merkte hij dat bijna iedereen weg was. Alleen twee meiden — druk in gesprek — zaten nog in een hoekje.
Iwan kwam op hem af, liet zich naast hem vallen en sloeg een arm om zijn schouders. Het voelde zwaar. Te dichtbij.
‘Zo, Maarten,’ zei hij. ‘Heb jij al een vriendin?’
De aanraking maakte hem stijver dan hij wilde, maar hij probeerde zich niet te laten kennen. Dit was — dacht hij — hoe jongens met elkaar omgingen. Hij haalde adem, rechtte zijn rug.
‘Nog niet,’ zei hij.
‘Ha! “Nog niet,” zegt-ie!’
Iwan draaide zich half om en riep het de gang in, als een mop die hij wilde testen. Gelach kwam terug, als een echo.
‘Zou je een vriendin wíllen?’
Precies op dat moment stopte de muziek. De vraag hing scherp in de ruimte.
Natuurlijk wilde hij dat. Iedere jongen wilde dat toch?
‘Ja,’ zei hij. ‘Graag.’
Iwan grinnikte. Een laag, knarsend geluid. Hij keek Maarten recht aan. Maarten liet zijn blik zakken.
‘Dan heb ik goed nieuws voor je,’ zei hij. Zijn arm werd strakker, trok Maarten dichterbij — te dichtbij, hun voorhoofden bijna tegen elkaar.
‘Shivendra wil verkering met jou.’
Het was zo onmogelijk dat het even geen betekenis had.
Shivendra — een van de populairste meisjes van de klas — had nog nooit met hem gesproken. Ze keek altijd langs hem heen.
Maar wat wist hij eigenlijk van meisjes?
‘Wil jij ook verkering met haar?’ vroeg Iwan. Zijn voorhoofd raakte bijna dat van Maarten.
Zijn handen duwden op zijn knieën; een pluk van zijn haar viel los, alsof zelfs dat zich van hem losmaakte.
Hij hoefde niet na te denken. Dit was… dit was alles. Een paar keer had hij thuis bedacht dat het misschien kon gebeuren — heel misschien — maar dat was nooit echt geweest. Iemand die er voor hem zou zijn, die hem begreep.
Nu leek het echt.
Zijn voeten begonnen te tikken. Links-rechts, snel, alsof ze een eigen ritme kregen.
Hij knikte.
‘Ja,’ zei hij zacht.
‘Ik wil graag verkering.’
Het voelde als een opluchting. Alsof er eindelijk iets klopte.
Zo snel als Iwan was verschenen, was hij ook weer verdwenen.
De muziek sprong opnieuw aan. Kleuren gleden over de vloer. De zaal vulde zich weer — half, alsof iedereen in een schaduw stond te wachten.
En toen kwam Shivendra.
Ze liep recht op hem af.
Maarten wendde zijn blik naar beneden; zijn handen duwden op zijn knieën alsof ze hem op zijn plek moesten houden. Zijn voeten tikten snel, nerveus, bijna trillend.
Ze bleef naast hem staan.
‘Wil je met me dansen?’ vroeg ze.
Haar hand raakte zijn schouder — zacht, bijna voorzichtig.
Een warmte schoot door hem heen; iets tintelde onder zijn huid, alsof zijn hele lichaam even moest begrijpen wat er gebeurde.
Hij kreeg zijn hoofd omhoog genoeg om te knikken.
Ze pakte zijn arm en trok hem overeind. Haar hand was klein en licht, maar de beweging besloot alles voor hem. Samen liepen ze de dansvloer op.
Hij hoorde gefluister.
Hij zag gezichten.
De twee meiden in de hoek keken hem grootogig aan.
Iets warms trok door hem heen — was dit trots?
Iedereen keek naar hém.
De muziek was langzaam. Shivendra legde haar handen op zijn schouders.
Hij aarzelde, tot zij zijn polsen pakte en zijn handen op haar schouders legde — alsof ze een stand-in voor hem regelde in zijn eigen lichaam.
Samen bewogen ze op het ritme.
Hij keek naar hun voeten; zijn voeten deden wat de hare deden. Als hij omhoog keek, was hij bang dat zij zou zien hoeveel hij verlangde. En dat verlangen voelde groter dan hij mocht hebben.
Toen het nummer stopte boog ze zich iets naar hem toe.
Haar adem was warm tegen zijn huid.
‘Ik vind je lief,’ fluisterde ze.
En toen gaf ze hem een kus op zijn wang.
Heel klein.
Heel snel.
Alsof het moest.
Hij verstijfde.
Zij liep al weg — naar haar vriendinnen, die meteen fluisterend dichterbij kwamen.
Hij zag het niet.
Zijn gezicht brandde.
Zijn borst werd licht, alsof er iets in hem was vrijgekomen dat nooit eerder mocht bewegen.
Hij bleef nog staan, tot zijn knieën trilden.
Toen draaide hij zich langzaam om en zag dat de zaal bijna leeg was.
Zijn vriendin — misschien was ze in het andere lokaal.
Misschien wachtte ze daar op hem.
Met wankele stappen liep hij naar het drinken.
In het aangrenzende lokaal stond de hele klas samen — dicht op elkaar.
Ze praatten door elkaar heen.
Er werd gelachen.
Iwan bulderde het hardst.
In het midden stond Shivendra.
Ze vertelde iets — dramatisch, wijd bewegend met haar handen. Iedereen schoot in de lach.
Tot iemand fluisterde:
‘Hij is er.’
De lach stortte in als een ingestort tentzeil.
Alle hoofden draaiden zijn kant op.
Een seconde.
Twee.
Drie.
En toen verspreidden ze zich — alsof iemand op een onzichtbare knop drukte en iedereen precies wist waar hij níet meer mocht staan.
Maarten pakte een plastic beker.
Hij durfde Shivendra niet aan te kijken. Ze keek gelukkig ook niet naar hem.
Van Veen stond naast de tafel met drinken. Zijn blik was vriendelijk, maar scherp.
‘Vermaak je je een beetje, Maarten?’ vroeg hij.
Maarten knikte.
Hij tilde zijn beker op en zei, bijna trots:
‘Ja,’ zei hij.
‘Ik heb een vriendin.’
Maarten nam een slok uit de beker.
De cola prikte in zijn neus.
Hij haalde diep adem; iets in hem werd warm als hij aan de dans dacht.
‘Waar is Shivendra?’ vroeg hij, niet te hard.
Van Veen keek even op van de tafel met bekers.
Zijn ogen knepen zacht samen, alsof hij iets proefde dat niet in het drinken zat.
‘Volgens mij… eh… even naar de gang,’ zei hij.
Te vriendelijk.
Maarten knikte.
Hij zette zijn beker neer en liep de gang in.
De muziek klonk gedempt door de muren heen.
Verderop hoorde hij stemmen.
‘Hij trapte er gewoon in,’ hoorde hij Iwan fluisteren.
Een harde lach volgde.
‘Echt, die blik van hem…’
‘En dat dansen,’ zei iemand anders, een jongen.
‘Alsof hij haar ging opeten.’
Gelach.
Kort, fel.
Een geluid dat niet voor hem bedoeld was, maar waar hij toch middenin stond.
Hij wilde doorlopen.
Zijn voet zette zich al neer.
Maar zijn naam bleef hangen in de lucht.
De stemmen dempten even, alsof zelfs de grap hen een beetje beschaamde.
‘Het zielige is dat hij niet eens doorhad dat het een grap was.’
Zijn keel trok samen.
Hij stond stil, maar zijn lichaam wilde schokken, wilde bewegen, wilde iets doen dat hij niet kende.
Toen het weer stil werd, liep hij verder, alsof hij iets zocht wat hij was vergeten.
In het lokaal stond Shivendra bij haar vriendinnen.
‘Zeg maar dat het uit is,’ zei iemand.
Het klonk als een grap.
Een grap die niet hoefde te worden uitgelegd.
Ze keek hem heel even aan.
Een flits — niet schuldig, niet gemeen.
Meer alsof ze iets probeerde te verbergen.
Hij glimlachte naar haar omdat dat was wat je deed als je iets verloor dat nooit van jou was geweest.
Klein.
Oprecht.
Zij keek weg.
‘Alles goed, Maarten?’ vroeg Van Veen, die opeens naast hem stond.
Maarten knikte.
Hij balde zijn vingers tot vuisten, hield zijn armen strak langs zijn lijf, zodat ze niet zouden trillen.
‘Ja,’ zei hij.
‘Het was maar een grap.’
Maar hij glimlachte er bij.
Alsof dat de bedoeling was.
Alsof een grap precies hetzelfde was als echt.
‘Maarten,’ zei Van Veen. ‘Je moet niet overal iets achter zoeken. Ze bedoelen het niet slecht.’
Hij zei het alsof het troost was. Alsof dat iets uitmaakte.
In zijn borst bleef de warme plek zitten waar de kus had gezeten. Het vrat zich langzaam door naar binnen. Heel even had hij iets gevoeld wat hij nog nooit had durven voelen.
Het was precies dáárom dat je beter niets voelde.
Hij keek weg. Zijn scheiding viel scheef — een paar millimeter maar.
Hij liet het zo.
