26-11-2025
Nachtduivels is een van de eerste verhalen die ik heb geschreven. In 2024 heb ik het ingezonden om mee te doen aan de Harlandprijs. Het is mijn eerste poging om een fantasy-verhaal te schrijven. Dit genre vind ik heel leuk om te lezen, maar ik had er geen enkele ervaring mee wat betreft schrijven.
Op het moment van inleveren was ik best tevreden over het resultaat.
Nachtduivels
In het jaar 320 maakt Martinus van Tours onderdeel uit van de Gallische cavalerie van het grote Romeinse legioen. Hij zwerft langs de uithoeken van het Romeinse Rijk. In Germania Inferior, het gevaarlijke grensgebied van het imperium, begint dit verhaal.
Schuifelend probeert Sigfrid zich nog wat verder in de struiken te verstoppen. Takken en doorns krassen zijn huid open. Er loopt gelijk bloed uit, de pijn voelt hij nauwelijks. Als ze zijn voeten er maar niet uit zien steken! Het is een slechte schuilplaats, maar iets beters kon hij niet vinden. Zijn hart bonkt door zijn hele lijf terwijl hij zo stil mogelijk probeert te blijven. Ze moeten dichtbij zijn, hij ziet ze nog niet. Hij probeert te luisteren en tuurt tussen tussen de takken door. Niets. Zou hij ze dan toch kwijtgeraakt zijn? Na nog een paar tellen volledige stilte blaast hij opgelucht zijn adem uit, bijna zuchtend.
Iedereen had vannacht liggen slapen toen hij wakker was geworden van een vreemd giechelend geluid. Nieuwsgierig was hij stiekem onder zijn deken vandaan gekropen en de kou in gegaan. Het was vast Hotto die kattenkwaad uithaalde. In het donker stond hij een paar tellen om zich heen te kijken. Waar was Hotto dan? In ene hoorde hij het weer, zacht gegiechel vanuit de bomen recht tegenover hem. Zo stil mogelijk, als zijn vader hem maar niet zou horen, was hij ernaartoe geslopen. ‘Niet ’s nachts het bos in gaan, Sigfrid,’ had hij zijn vader in zijn hoofd horen brommen. ‘Daar loopt zoveel slechts rond. Blijf er bij uit de buurt als je leven je lief is.’ Daar had het gegiechel weer geklonken, zeker niet Hotto. Het moest van daarachter vandaan komen, een stuk verder het bos in. Tussen twee grote eiken stond een doornstruik, niet heel groot, maar hij wist zeker dat het geluid ervandaan was gekomen. Voorzichtig had hij wat takken opzij gebogen om ertussen te kunnen kijken. Even dacht hij dat hij zich vergist had. Er was toch niets te zien. Op het moment dat hij zich had willen omdraaien om terug te gaan naar zijn warme deken had hij de gele ogen gezien. Ze hadden hem vanuit de struik recht aangekeken, duivelse ogen, niet één of twee maar tientallen. Nachtduivels, had het door zijn hoofd geschoten. Het waren de wezens die hij nooit had gezien maar waar zijn vader hem zo vaak voor had gewaarschuwd. Verlamd van angst was hij een paar tellen blijven staan. Hij hoorde het gegrinnik op dat moment overal om hem heen, terwijl lange, dunne, zwarte vingers, scherpe nagels, over zijn handen, armen en benen krasten. De vingers knepen hard en hij voelde de scherpe nagels in zijn huid snijden. De felle pijn in zijn huid maakte hem weer alert en met een schreeuw had hij de vingers van zich afgeslagen en het op een lopen gezet, recht het bos in. Hij had totaal niet opgelet welke kant hij was opgelopen. In de nacht was het bos sowieso onherkenbaar. Na minuten rennen, misschien was het nog wel langer geweest, had hij een schuilplaats gevonden en was onder deze struik gekropen.
Hoort hij daar wat? Is dat het zachte gegiechel weer? Sigfrid knijpt zijn ogen dicht, te bang om nog te kijken. Bladeren ritselen, een tak knapt. Weer dat zachte, angstaanjagende gelach. Ze zijn nu heel dichtbij. Hij hoort ze langs hem lopen, stapje voor stapje.
Als hij zijn ogen opent kijkt hij plotseling recht in die van een nachtduivel. Met hun gele ogen vallen ze extra op in het donker. Hij wil het op een schreeuwen zetten, om zich heen slaan. Op dat moment voelt hij vingers om zijn enkels. Ze grijpen hem stevig vast en voordat hij het doorheeft sleuren ze hem onder het bosje uit. Hij knijpt zijn ogen dicht en gilt zo hard hij kan.
****
De lucht was grijs en er stond een gure oostenwind die tot op je botten wist door te dringen. Het landschap was voor een groot deel bevroren waardoor het gras onder de paardenhoeven knisperde. Het was niet de eerste keer dat ze door dit gebied, Germania Inferior, reden maar wel dat zij zo ver zouden gaan. Als hij had geweten dat het hier zo snel, zo koud zou zijn had hij een dikkere mantel omgeslagen. Zijn sagum was te dun voor dit weer. Toen zij een paar dagen geleden vertrokken uit Tongrurum had alles er nog een stuk beter uitgezien. Oorspronkelijk had het eerste legioen als thuisbasis Bonna, maar hun cohort was verder landinwaarts gegaan, naar Tongrurum. Daar hadden ze te horen gekregen dat zij met een aantal man naar Carvo, een grensplaats moesten. Ze hadden daar blijkbaar versterking nodig en meer dan dit kleine groepje kon het cohort niet missen.
Vanochtend vroeg, ruim voor zonsopkomst, waren ze weer vertrokken. Met zijn achten, zijn contubernium, reden ze stapvoets in een lint door het afvlakkende land. Achter het laatste paard sjokte een ezel met bagage. Grijze vlekken in een verder wit landschap.
‘Hoe lang denk je dat het nog rijden is voordat we bij Carvo zijn?’
Martinus kijkt om over zijn schouder, naar Ciratus die de vraag gesteld had.
‘Reken je maar niet rijk: ik denk dat we tot de middag nog wel nodig hebben om bij Carvo aan te komen.’
‘En daar wacht dan een heet vuur, een lekkere pot eten en misschien zelfs wel een warm lijf om tegen aan te liggen. Ik heb hoge verwachtingen van ons nieuwe castellum.’ Met een vette knipoog laat Ciratus merken dat hij er zelf ook niet in geloofd.
‘Je klinkt alsof je al weken onderweg bent, Ciratus. Misschien dat jij het niet doorhebt, maar je paard doet al het werk. Jij hoeft alleen maar op je reet te zitten en mij te volgen.’
Achter hen klinkt wat gegrinnik, maar diep verscholen in hun mantels is het onduidelijk wie er lacht.
Terwijl de paarden zich langzaam door het heuvelachtige, bevroren gebied ploeteren, gaat ook de afstand voorbij. Door het gesjok wordt Martinus slaperig, zijn ogen vallen af en toe dicht en zijn gedachten dwalen af.
‘Blijf bij je moeder, Martinus!’ brult Justus, terwijl hij zijn zwaard met twee handen voor zich houdt. Snel loop ik richting mijn moeder, kruip tegen haar aan en terwijl zij haar hand op mijn schouder legt probeer ik mij in haar rokken te verstoppen.
Misschien laten ze ons wel met rust, gaan ze gewoon weg.
‘Rustig maar, mijn kleine Maarten,’ probeert mijn moeder mij te sussen. ‘Justus weet ze wel weg te jagen.’ Ik hoor mijn moeders woorden maar hoor ook de twijfel in haar stem.
Was mijn vader er nu maar, die had die Goten al eerder weggejaagd.
De hoek waar wij staan valt in de schaduw en met een stap naar achter verdwijnen wij bijna helemaal. Behalve de zachte sussende woordjes van mijn moeder hoor ik verder niets. Even vergeet ik dat er gevaar is en voel mijn ogen langzaam dichtzakken. Plotseling hoor ik stemmen, buiten, voor de deur.
‘Sodemieter op, Romein, als je leven je lief is’ hoor ik een mannenstem met een raar accent zeggen.
‘Dit is het huis van tribuun Marius van het veertiende legioen Gemina, gelegerd in Panonia Superior . Maak dat je wegkomt, vuile Goten, of wees bereid te sterven’ Justus klinkt zelfverzekerd, ik voel mij gelijk een stuk veiliger en laat de greep op mijn moeders rok een beetje los.
Het antwoord van de mannen voor de poort laat niet lang op zich wachten. Een bulderend gelach breekt los waarna, ze met een enorm geweld op onze poort beginnen te beuken.
‘Blijf hier Maarten,’ zegt mijn moeder terwijl zij mijn handen van haar rokken los wurmt. ‘Ik ga Justus helpen. Het komt goed. Je hoeft niet bang te zijn, zing gewoon ons lied, zoals altijd.’ Ze kijkt mij even aan en ik geloof haar volledig. Toch voel ik een verlammende angst.
Mama!
Terwijl mijn moeder naar Justus rent hoor ik de poort kraken. Licht van fakkels valt naar binnen en ik hoor de verschrikkelijke stemmen van de mannen. Even hoor ik het geluid van zwaarden die tegen elkaar aan schuren, gekerm van een van de mannen. Mijn moeder zwaait met een zwaard om zich heen. Dat zal ze leren! Even heb ik hoop. Nog meer zwaarden en vervolgens een pijnlijke kreet van Justus. Ik doe een oog open en zie Justus op zijn knieën zakken. Om hem heen staan misschien wel tien mannen, lang haar, baarden, dierenhuiden over hun schouders. Ze lachen om Justus terwijl hij zijn zwaard probeert op te tillen. Een van de mannen steekt zijn zwaard in Justus’ schouder. Hij schreeuwt het uit maar probeert toch nog op te staan. Aan de zijkant wordt mijn moeder vastgehouden, ze probeert zich los te worstelen maar de mannen hebben hun handen overal en ze kan geen kant op. Ze lachen om haar wanhopige gespartel.
Ik moet iets doen, maar als ik beweeg grijpen ze mij!
Totaal verlamd van angst staar ik naar de slachtpartij.
In mijn hoofd hoor ik de strenge stem van mijn vader ‘Sta op, jongen, vecht!’
Nog een keer probeert Justus zijn zwaard te pakken, maar een van de mannen heeft besloten dat het genoeg is. Hij heft zijn zwaard en klieft Justus’ hoofd open. Het zwaard valt uit Justus’ hand, terwijl bloed en hersenen op de grond druipen. Ik kruip nog verder weg in de hoek, te bang om nog iets te doen. Zachtjes begin ik een van de liedjes te fluisteren die mijn moeder altijd zingt als ik bang ben.
Zon en maan en sterren
Zie ik toch van verre
Stralen zij hier ver vandaan
Steek ik mijn eigen lichtje aan
In mijn maan lantaarn
In mijn maan lantaarn
Terwijl ik het liedje eindeloos fluisterend herhaal, hoor ik mijn moeder nog gillen maar al snel ebt ook dat geluid weg.
****
Het laatste stuk naar Carvo verliep vlot. Het vooruitzicht naar een warm vuur deed hem de tijd vergeten.
‘Hoeveel soldaten zijn er in Carvo?’ vraagt Ciratus, die het laatste stuk naast hem is komen rijden.
‘Geen idee, maar het kan niet heel erg veel zijn. Ik had er nog nooit van gehoord,’ antwoordt Martinus, terwijl hij naar de horizon tuurt. Zou Carvo ondertussen niet al zichtbaar moeten zijn?
‘Het ligt toch aan de limes? Als grensplaats moet het toch zeker een castellum hebben. Ik reken in ieder geval op een badhuis.’
‘Een badhuis? In een plaats waar we nog nooit van gehoord hebben? Blijf dromen Ciratus.’
Zwijgend naast elkaar rijden ze verder. Plotseling geeft Ciratus een brul ‘Ik zie de eerste hutten! Een pul bier voor degene die eerder bij het castellum is dan ik!’ Zonder op een antwoord te wachten trapt Ciratus zijn paard in de flanken en stuift hij ervandoor, Martinus en de anderen verbijsterd achterlatend.
Het duurt niet lang voordat ze Ciratus weer hebben ingehaald. Beteuterd kijkt hij om zich heen. ‘Er lijkt helemaal geen castellum te zijn. Dit is het,’ verzucht hij terwijl hij zijn armen uitspreidt naar de nederzetting achter hem.
‘Dit is geen Romeinse grensplaats…’ begint Martinus.
‘…Dit is een zwijnenhol,’ maakt Ciratus verder af.
Voor hen staat een houten palissade, niet indrukwekkend. De poort in het midden wordt bewaakt door twee slonzige, bebaarde mannen, die snel weglopen op het moment dat ze Martinus en zijn mannen zien aankomen. Het geheel lijkt niet heel moeilijk in te nemen.
Het pad waarop zij binnenrijden is modderig ondanks de vrieskou. De hoeven van de paarden zuigen zich bij iedere stap vast in de modder en maken hetzelfde geluid wanneer ze er weer uitgetrokken worden. Stapvoets rijden zij de plaats binnen, de hutten staan dicht op elkaar. Misschien hadden ze er ooit beter uit gezien, nu zijn het vervallen vochtige donkere holen. Het riet op de daken is beschimmeld. De muren zijn dichtgesmeerd met een soort leem, maar het kan net zo goed koeienstront zijn. Zo ruikt het in ieder geval. De zware zurige lucht ontneemt hun alle adem. Verwilderde, onvriendelijke hoofden worden naar buiten gestoken, terwijl ze aan komen rijden. Hun lange haar, snorren, baarden, het ziet er allemaal onverzorgd uit. Met grote ogen kijken ze naar hen, maar zeggen niets. De mensen zien eruit alsof ze al een lange tijd nauwelijks hebben gegeten. Het idee dat er nog eens acht monden te voeden bij komen zet blijkbaar kwaad bloed. Hoe verder ze rijden hoe agressiever de blikken worden.
‘Wat moeten jullie hier, Romein? Ga terug naar Rome, ga daar lekker de baas spelen’ horen ze iemand brullen, gevolgd door wat andere stemmen die iets soortgelijks roepen.
‘Wie riep dat?’ vraagt Martinus aan geen van zijn mannen in het bijzonder.
‘Die vent daar, aan de zijkant’ hoort hij de zware stem van Rufus achter zich zeggen.
Martinus stapt vlot van zijn paard, soepeler dan hij had verwacht na zo’n stuk rijden in de kou, ademt even uit en stapt dan op de man af.
‘Wij moeten jullie Romeinen hier niet, zei ik toch?’ wordt er gebruld.
Het is inderdaad de man aan de zijkant waar Martinus nu recht op afloopt. Hij schat hem even in. De man is zeker een kop groter dan hij en net zo langharig en onverzorgd als de andere mensen die zij hebben gezien. Hij ziet er sterk uit, niet een man die je graag in een gevecht tegenover je wilt zien. Hij draagt een soort van tuniek, met de huid van een koe als een toga eroverheen. Het ziet er belachelijk uit maar waarschijnlijk heeft de man in dit dorp veel aanzien, als hij er zo bij loopt. De hand van de man gaat richting het gevest van zijn zwaard.
Ik moet nu iets doen, voordat het uit de hand loopt.
‘Wij hebben hier al genoeg problemen, Romein. Rot op-’
Voordat de man de zin af kan maken, duikt Martinus op hem af. Met een flinke uithaal rost hij de man vol op zijn neus. Bloed sijpelt eruit terwijl de man voorover bukt van de pijn. Met eenzelfde snelle beweging steekt Martinus twee vingers in de bebloede neusgaten van de man en trekt hem naar zich toe. De man gilt het uit.
‘Wat was het dat je zei over onze komst, beste man?’ fluistert Martinus de man rustig in zijn oor terwijl hij aan de neus blijft trekken.
‘Dat jullie hier-’ de zin wordt onderbroken door een flinke kerm. ‘Dat jullie hier meer dan welkom zijn, vrienden.’
‘En nu nog even hardop, voor het hele dorp, voordat ik je neus eraf trek.’
Martinus laat de man even los, deze staat op. Z’n snor, mond, baard en tuniek zitten onder het bloed. Tranen staan hem in de ogen.
‘Laat onze Romeinse vrienden hier meer dan welkom zijn!’ buldert de man naar alle toehoorders. Druppels bloed spetteren alle kanten op terwijl hij de woorden uitspreekt.
‘Heel goed, we slapen overigens in jouw huis’ antwoordt Martinus terwijl hij zijn bebloede vingers aan de tuniek van de man afsmeert.
De hoofdman gaat Martinus en zijn groep voor naar zijn huis, het grootste in Carvo.
‘Mijn oprechte excuses voor mijn gedrag, mijnheer’ begint hij, met een neus vol bloed. ‘Als aanvoerder van deze troep soldaten snapt u misschien wel dat je als leider soms harde woorden moet gebruiken om je mensen te beschermen.’ Hij kijkt Martinus even onzeker aan. Martinus laat even een stilte vallen terwijl hij nadenkt over zijn antwoord.
‘Natuurlijk beste, man. Het spijt míj́ dat ik je zo’n pijn moest doen om mijn boodschap over te laten komen.’ Martinus kijkt naar de knalrode, opgezwollen neus van de man. ‘Maar die is nu wel duidelijk aangekomen, naar ik aanneem.’
‘Luid en duidelijk, mijnheer. Luid en duidelijk.’
Terwijl de mannen een plekje zoeken in het warme huis wordt er om hen heen hard gewerkt om het hen naar de wens te maken. Wijn wordt geschonken, broden worden gebracht.
Terwijl Martinus een slok neemt van de zure wijn en even probeert te ontspannen, ploft de hoofdman naast hem neer. Na een paar slokken kijkt Martinus hem aan: ‘Vertel eens, hoofdman, waar zijn de Romeinse soldaten gebleven?’
‘Er zijn hier al een tijd geen Romeinse soldaten meer, de laatste zijn al voor het begin van de winter vertrokken richting Noviomagus.’
Verbaast staart Martinus de man aan. ‘Bedoelt u dat hier al maanden geen soldaten meer zijn geweest? In een grensplaats?!’
‘Nou we zijn hier geen Trajectum, he? We regelen het hier allemaal zelf, hoe moeilijk dat soms ook gaat.’
‘Wij zijn hier om de orde te herstellen en de wetten van Rome te handhaven.’ Deze zin had Martinus al regelmatig hardop uitgesproken en daarom komt het deze keer makkelijk over zijn lippen. Desondanks blijft het een ingestudeerd zinnetje en past het niet echt bij hem.
‘Bij Donar, denk je dat hier nog regels gelden?’ reageert de hoofdman. ‘De enige regels die hier nog gelden zijn die van de goden! Een slaapplek kunnen jullie krijgen, als Romeins soldaat. En we doen ons best om wat van het eten te maken’ gaat hij verder. ‘Buiten het dorp is het gevaarlijk, de ijzeren vuist van het Imperium Romanum telt hier niet meer. We hebben helemaal niets meer,’ vertelt de hoofdman. ‘Ik kan wat soep voor jullie laten opwarmen, je kunt er nog een extra stuk brood bij krijgen.’
‘Leuk die soep, maar waar is het vlees, hoofdman?’ vraagt Rufus ongeduldig.
‘Haha, vlees? Dat hebben we al helemaal niet meer. Niemand gaat het bos meer in, rond deze tijd van het jaar, veel te gevaarlijk. Er gebeuren daar rare dingen, mensen verdwijnen.’ Tranen wellen op in de ogen van de man. ‘Bij Donar, als de goden mij genadig zijn dan leeft mijn Sigfrid nog.’
Even is Martinus in de war. ‘Waar heeft u het over?’
‘Sigfrid, mijn jongen, hij is een paar nachten geleden zijn bed uit geslopen en het bos in gegaan. Vast een kwajongens streek. Hij weet niet wat er in het bos rondspookt, wat voor gevaren. Ik heb het hem wel gezegd, maar je weet hoe jonge kinderen zijn.’ De hoofdman blijft even stil, met een gepijnigde blik.
‘Sigfrid, is niet echt mijn zoon, moet je weten. We vonden hem een paar jaar geleden in het bos, achtergelaten. Sindsdien heb ik hem opgevoed alsof hij mijn eigen zoon is.’
‘Denk je dat hij terug is…’ even blijft Ciratus stil, zijn woorden afwegend ‘…naar zijn echte ouders?’
‘Misschien,’ zucht de hoofdman, ‘daar zou ik wel vrede mee kunnen hebben. Maar hier in het bos…’ even blijft hij stil. ‘Hier in het bos lopen wezens rond waar wij in verhalen over vertellen. En dat zijn geen leuke verhalen: elfar, dwergen. Als Wodan het wil is hij nog in leven.’
Zijn hap doorslikkend lukt het Rufus niet langer om zijn mond te houden. ‘Of hij is gewoon gegrepen door een wolf, of gestorven van de kou. Dat lijkt mij een stuk waarschijnlijker dan die duivelse wezens waar jij het over hebt.’
Martinus kijkt tijdens het eten de hoofdman eens goed aan. Midden in zijn gezicht pronkt de gebroken neus die nu helemaal opgezwollen en rood is. Maar ook los daarvan ziet de man er slecht uit. De rimpels in zijn voorhoofd zijn diepe groeven waar zelfs een schaduw invalt. De donkere kringen onder zijn ogen bestaan uit verschillende lagen. Het ziet eruit alsof hij al dagenlang niet meer geslapen heeft, wat waarschijnlijk ook zo is. De man is overduidelijk wanhopig. Afgezien van de slechte start, waar hij zijn excuses voor aangeboden heeft, is hij gastvrij geweest voor Martinus en zijn mannen. De neiging om de man te helpen is niet langer te onderdrukken.
‘Welke kant denkt u dat Sigfrid het bos in is gegaan,’ vraagt hij de man onverwachts. In een seconde ziet hij weer een vonkje hoop in de ogen van de man smeulen.
‘Hier, aan de kant van de heuvel.’ De hoofdman wijst met zijn arm richting de uitgang van het huis. ‘Het is een klein stukje naar het bos maar dan is het al snel dichtbegroeid. Als hij een andere kant op was gelopen had vast iemand hem wel gehoord of gezien. Hij was dan ook niet ver gekomen, de rivier...’ snikkend valt de hoofdman stil.
Martinus denkt een paar seconden na. Als hij besluit naar de jongen op zoek te gaan dan moeten ze Carvo verlaten en slaat hij een deel van zijn orders in de wind. Aan de andere kant, er valt niet heel veel te bewaken in Carvo.
Nogmaals kijkt hij naar de hoofdman. Het belangrijkste is dat hij weet wat er met de jongen is gebeurd, denkt hij.
‘Ik stel voor dat we opsplitsen,’ begint Martinus terwijl hij zich omdraait naar zijn mannen. ‘Een deel blijft hier om de grens te bewaken. De anderen gaan met mij mee op zoek naar de jongen.’
‘Gaan we serieus op zoek naar die heidense jongen?’ Rufus kijkt Martinus fel aan. ‘Zijn duivelse goden hebben hem vast zelf meegenomen, daar moeten wij ons niet mee bemoeien.’ Even tikt Rufus op het kruis om zijn nek terwijl Martinus hem strak aankijkt.
‘Rufus, ieder levend wezen op deze aarde verdient het om gered te worden, of het nou een heiden is of niet. Ik neem aan dat jij hier blijft.’ Met een knik bevestigt Rufus dat hij dat inderdaad zal doen.
‘Misschien is het verstandig dat wíj́ gaan zoeken’ zegt Martinus tegen Ciratus. ‘De anderen blijven dan hier. Het is tenslotte onze taak om deze grenspost te bemannen, niet om dan alweer met de helft van de mannen verder te gaan. Rufus, jij hebt de leiding, ik weet dat ik op je kan vertrouwen, vriend.’
Niet veel later zijn de mannen zo ver om het bos in te gaan. De hoofdman, dolblij met de zoektocht spreekt Martinus aan. ‘Romein, jij bent een goede vent. Ik stuur Hrómbalt, een van mijn soldaten, als gids mee.’
Niet veel later sjokken de paarden achter elkaar het winterse bos in, Hrómbalt voorop, terwijl de dorpelingen van Carvo hen nastaren. Hrómbalt blijkt een enorme kletskous te zijn en terwijl ze steeds minder om zich heen kunnen zien, praat hij hen de oren van hun kop.
‘Hé Hrómbalt, hoe weet jij zo zeker dat hij deze kant op is gegaan?’
Hrómbalt kijkt even naar Ciratus, die de vraag gesteld heeft, en begint te grinniken.
‘Dit stuk hebben wij gisteren ook al bekeken,’ antwoord hij in Latijn met een enorm Germaans accent. ‘We hebben hier voetstappen gezien van Sigfrid. Hij heeft hier op zijn blote voeten gelopen, dat weten we zeker. De grond is hier niet nog niet bevroren. Maar vanaf die struik daar,’ Hrómbalt wijst naar een grote struik, ongeveer zo hoog als Martinus op zijn paard, ‘vanaf daar hebben we geen idee meer. Alsof hij in de struik verdwenen is.’
De mannen stappen af en lopen een paar keer om de struik heen. ‘Kijk,’ begint Martinus terwijl hij op zijn knieën voor het bosje gaat zitten ‘hij is er hierin gekropen, of eruit gekropen. Dit lijkt wel de enige doorgang in deze struik.’ Ciratus lijkt niet te luisteren, hij loopt wat heen en weer terwijl hij naar de grond kijkt. ‘Ciratus, kom even hier, ik denk dat…’ wil Martinus beginnen maar Ciratus laat met een handgebaar weten dat hij even stil moet zijn.
‘Sorry Martinus, maar eerst moet je hier even komen kijken’ zegt hij terwijl hij zijn blik op Martinus richt. ‘Ik weet wat hier gebeurd is.’
Martinus loopt om de struik richting Ciratus.
‘Hier,’ wijst Ciratus, ‘hier op de grond, het lijken misschien vogelsporen, maar vogels laten geen afdrukken achter op deze grond. Maar het zijn wel kleine pootafdrukken. Klein genoeg voor nachtduivels. Heb je daar wel eens van gehoord?’
Martinus kijkt hem niet begrijpend aan en daarom begint Ciratus uit te leggen.
‘De mensen hier denken dat in het bos nachtduivels leven. Het zijn kleine wezens, ongeveer tot aan je knieën. Ze zijn mager, hebben scherpe nagels en tanden, een zwarte huid en gele ogen. Ze zijn razendsnel en agressief. Eentje alleen zal je hooguit krabben of bijten. Maar als ze met heel veel zijn…dan weet ik niet hoe je ze zou moeten verslaan. Laat staan een jongetje van een jaar of zes. Ik denk dat de jongen onder deze struik is gevlucht en dat de nachtduivels hem eronder vandaan hebben getrokken.’ Ciratus’ ogen volgen het spoor, stap voor stap loopt hij richting het deel van het bos wat nog veel dichter begroeid is. ‘Ik denk dat hij deze kant op is gegaan, kijk die sleepsporen hier.’ Martinus komt naast hem staan terwijl Ciratus hem de sporen laat zien. ‘Kijk, hier,’ wijst hij naar een tak. ‘Hier heeft hij geprobeerd zich vast te houden terwijl zij hem meesleepten. De tak is gebroken en ze hebben verder meegesleept.’ Even blijft hij stil, nadenkend.
Zo serieus heeft Martinus zijn vriend nog niet eerder gezien.
‘Martinus, het was niet maar één nachtduivel, het waren er heel erg veel. Als wij ze tegenkomen moeten we voorbereid zijn, we moeten onze wapens in de hand houden voordat ze een van ons meenemen.’
Martinus kijkt verrast naar Ciratus, opeens nieuwsgierig naar zijn vriend. ‘Hoe weet jij dit allemaal?’
‘Zoals je weet noemde men mij Swind, dat is mijn Germaanse naam. Ciratus is mijn Romeinen naam. De mensen hier behoren tot dezelfde stam als mijn ouders.’
‘Wil jij beweren dat je oorspronkelijk uit dit gebied komt?’ vraagt Martinus hem. De verbazing is duidelijk in zijn stem te horen. ‘Waarom heb je dat niet gezegd? Ik weet wel van je Germaanse afkomst, maar waarom heb je niet…’
‘Sommige zaken kun je beter verbergen als je je bij het legioen wilt aansluiten. We praten er later wel over. Maar neem van mij aan: die nachtduivels zijn een groot gevaar.’
***
Steeds dichter zitten de takken om hen heen. Hoeveel Martinus ook om zich heen hakt met zijn pugio, zijn vlijmscherpe dolk, des te dichter lijken de doorns en takken hem wel verder in te sluiten.
‘Hoe lang denk je dat we nog op deze manier verder moeten ploeteren?’ Ondanks de kou loopt het zweet over zijn voorhoofd.
‘Het spoor loopt hier nog. Kijk!’ zegt Ciratus terwijl hij even stilstaat en naar de grond wijst. ‘Ze hebben hem over de grond gesleept. Als wij net zo klein waren als zij hadden we ook over de grond kunnen kruipen. Maar helaas…’ zegt hij nog terwijl hij weer verder om zich heen begint te hakken.
Hoe lang ze al bezig zijn is voor hen niet echt duidelijk. Niemand heeft in de gaten dat het ondertussen al heel donker is geworden. Pas op het moment dat de ergste begroeiing begint te wijken en ze om zich heen kunnen kijken realiseren zij zich dat het te donker is geworden om nog wat te kunnen zien.
‘Heb jij zelf ook iets meegenomen om een fakkel te maken?’ vraagt Martinus aan Hrómbalt maar die schudt gelijk zijn hoofd.
‘We kunnen beter terugkeren, dat spoor kunnen we morgen wel volgen. Verder gaan is gekkenwerk. Morgenochtend zoeken we verder.’
Plotseling horen ze gegiechel achter zich. Geschrokken draaien de mannen zich snel om maar zien helemaal niets.
‘Dit bevalt mij niets. We moeten een fakkel maken om iets te kunnen zien’ zegt Martinus terwijl hij in zijn loculus begint te graaien. ‘Mijn vuurslag moet hier zijn…’ zegt hij terwijl hij zoekt. Hij haalt een ijzeren gereedschap, zo groot als zijn hand uit zijn tas, samen met een klein doosje. Ondertussen zijn Ciratus en Hrómbalt dichter naar hem toe geschoven want overal om hen heen klinkt nu het angstaanjagende gegiechel. Met een dolk in hun hand loeren ze op de dichte begroeiing om hen heen. Vlug haalt Martinus zijn vuursteen en het tondel uit het doosje. ‘Hou de omgeving in de gaten, jongens. Ik heb heel even nodig, dan kunnen we zien waar dat geluid vandaan komt.’ Terwijl Martinus het vuurslag tegen de vuursteen aanslaat komen er kleine vonkjes op de tondel. Als hij geluk heeft zorgt een van deze vonkjes ervoor dat de tondel vlamvat. Met wat improvisatie kan hij dan een fakkel maken. Zijn eerste poging dooft al snel en hij begint weer tegen de vuursteen aan te slaan. Bij iedere slag verlicht ook heel eventjes de omgeving maar door de spanning lukt het hem niet om de vlam er goed in te krijgen. Ciratus, die bijna tegen Martinus aan staat, probeert in die enkele tel dat het eventjes licht is, de directe omgeving af te speuren. Beweegt daar nou iets? Het angstaanjagende gegiechel is ondertussen overal om hen heen. Zijn ze gek geworden?
Plotseling, bij de volgende slag van Martinus, korter dan je kunt tellen, ziet hij gele ogen, een paar stappen van hem vandaan. ‘Ik zag wat!’ roept hij naar Martinus die hard bezig is het tondel aan te krijgen. ‘Hrómbalt, zie jij ze ook?’
Hrómbalt geeft geen antwoord maar is achter Martinus geschoven. ‘Hrómbalt, kom hier staan’ Ciratus wijst met zijn hand maar Hrómbalt lijkt het niet te zien of te horen want hij schuifelt verder de struiken in, terug naar waar ze vandaan zijn gekomen. ‘Hrómbalt!’
Op datzelfde moment weet Martinus het tondel aan te krijgen, een paar tellen gloeit het op en is de omgeving verlicht. Tegelijkertijd houdt Ciratus’ hart even op met kloppen. Dat waar hij sinds zijn kindertijd bang voor was, staat overal om hem heen. Overal zijn de gele ogen zichtbaar. Om hen heen, het zijn er tientallen misschien wel honderden, staan nachtduivels. In dezelfde tel krijsen ze en springen ze op de mannen af. Ciratus weet net op tijd zijn pugio te heffen om de eerste nachtduivel van zich af te slaan. Martinus, in zijn ene hand zijn pugio en in zijn andere een stok met het vlammende tondelmateriaal er om, staat op en maait om zich heen naar de aanvallende wezens. ‘Hrómbalt, kom naar voren, met z’n drieën zijn we sterker,’ roept Martinus naar achteren maar met een vlugge blik over zijn schouder ziet hij dat Hrómbalt door de struiken de nacht in is gevlucht.
Een nieuwe aanval van de nachtduivels, dit keer vanuit verschillende hoeken. Martinus zwaait met beide handen weer om zich heen, maar bij Ciratus lukt dit niet. Op zijn beide armen springen nachtduivels die gelijk hun nagels en tanden in zijn vlees zetten. Hij schreeuwt het uit van de pijn, terwijl een volgende nachtduivel op het hoofd van Ciratus landt en zijn nagels in zijn wangen slaat.
Martinus, een tel aan de grond genageld, duikt naar Ciratus toe en weet de nachtduivel van Ciratus’ hoofd neer te steken. Ciratus verliest door het gewicht aan zijn armen zijn evenwicht en belandt op zijn knieën op de grond. Op dat moment duiken er uit alle hoeken nog veel meer nachtduivels op hem. ‘Ciratus, hou vol!’ roept Martinus terwijl hij een nieuwe aanval probeert in te zetten. Op zijn rechterarm, waar hij zijn pugio mee vast heeft, en op zijn benen, zitten nu ook nachtduivels. Hij voelt hun tanden en nagels in zijn vel, hij voelt het bloed al lopen. Hij weet een stap richting Ciratus te zetten, die nog steeds op zijn knieën zit maar nu helemaal bedolven is door nachtduivels. Martinus probeert wanhopig een uitval te doen om Ciratus te beschermen, zijn pugio scheert over de nachtduivels. Ciratus lijkt zich nog te verzetten maar Martinus ziet dat zijn vriend onder het bloed zit en ze weten hem naar de grond te krijgen. Op dat moment sleurt de massa nachtduivels Ciratus mee de struiken en de nacht in.
Een felle pijn schiet in Martinus’ rechterarm. Een nachtduivel heeft zijn tanden gezet in zijn onderarm en de gele ogen schitteren van genot. Met de gloeiende stok nog in zijn linkerhand maait Martinus naar de nachtduivel. Van schrik laat deze hem gelijk los en deinst achteruit, het bloed nog aan zijn tanden. Plotseling realiseert Martinus zich dat de nachtduivels zijn linkerarm met rust hebben gelaten.
Dat moet wel door de gloeiende stok komen!
Nog een keer zwaait hij de stok naar de nachtduivels die nog op zijn benen zitten. Ook deze laten gelijk los. Een laatste blijft nog even hangen maar die krijgt een flink schop van Martinus’ rechtervoet. Ze willen nog niet opgeven maar deinzen gelijk achteruit als ze het vuur op zich af zien komen. Het tondel is echter bijna opgebrand, als Martinus het nu niet snel aankrijgt dooft het volledig.
Als het vuur uitgaat ben ik verloren.
Hij scheurt snel een rand van zijn tuniek, wikkelt deze om zijn pugio en houdt het bij het tondel. Vonken van het vuur slaan over op de droge stuk stof en vatten vlam. Eventjes kan hij ademhalen. Met het vuur dicht bij hem durven de nachtduivels, die nog steeds vlak bij hem in de buurt zijn niet meer aan te vallen.
Hij moet achter Ciratus aan, al is het maar om zijn lichaam te vinden. De tranen prikken in zijn ogen want eigenlijk durft hij helemaal niet meer verder.
Ondanks zijn geïmproviseerde fakkel is het nog steeds aardedonker, zijn vriend is op een gruwelijke manier verdwenen en hij is helemaal alleen. Een bang gevoel van heel diep van binnen kruipt omhoog.
In zijn hoofd hoort hij de afkeurende stem van zijn vader: ’Zie je wel jongen, je bent te bang, een zwakkeling. Wat een schande dat ik een lafaard als zoon heb.’
Het antwoord op zijn vader komt automatisch, maar niet van hem zelf. Even voelt hij de warmte van zijn moeder en hoort hij haar zachte stem: ‘Je hoeft niet bang te zijn, Maarten. Zing gewoon ons lied, zoals altijd.’
Hij veegt de tranen met de rug van zijn hand weg, en begint zachtjes te zingen:
Zon en maan en sterren
Zie ik toch van verre
Het zingen kalmeert hem een beetje en hij probeert na te denken. De nachtduivels laten zich verdrijven door het vuur, of het licht. Daar moet hij wat mee. Terwijl hij nadenkt verzamelt hij al het brandbare materiaal dat hij zo snel om zich heen vinden kan. Het beetje licht wat er nog is wordt steeds zwakker.
Stralen zij hier ver vandaan
Steek ik mijn eigen lichtje aan
Plotseling heeft hij een ingeving en doet zijn helm af. Alle takjes en verdroogd mos gaan in zijn helm. De gespen maakt hij snel vast aan een grote stok. Ten slotte laat hij het bijna dovende stuk stof van zijn pugio in de helm glijden. De inhoud van de helm vat gelijk vlam.
Als ik dit overleef regel ik wel een nieuwe helm
Hij tilt de stok op en langzaam komt ook de helm omhoog. Het licht uit de helm zorgt ervoor dat hij veel meer kan zien dan eerder. Geen nachtduivel die nu nog in zijn buurt durft te komen.
In mijn maan lantaarn
In mijn maan lantaarn
Vanaf de eerste stappen merkt hij al dat er iets veranderd is in de strijd met de nachtduivels. Het licht uit zijn lantaarn zorgt ervoor dat ze niet meer bij hem in de buurt durven te komen. Iedere keer wanneer er eentje wat dapperder is en een stap in zijn richting probeert te doen weet Martinus hem met het licht angst aan te jagen. Gillend rennen ze weg. Het zijn niet eens de vlammen, het gaat echt om het licht.
Het zijn niet voor niets nachtduivels
Zo weet hij steeds dieper het bos in te komen, het spoor volgend dat het lichaam van Ciratus heeft gemaakt. Het is niet moeilijk te volgen, het grote lichaam van Ciratus heeft ervoor gezorgd dat veel takken zijn gebroken en op sommige plekken duidelijke sleepsporen te zien zijn.
Ik ga je vinden goede vriend, en dan neem ik je mee uit deze hel. Ik zorg dat je op een warme plek terecht komt.
Ondanks zijn lantaarn is het aantal nachtduivels niet afgenomen, sterker nog, het zijn er alleen maar meer geworden. Angstig èn agressief kijken ze toe hoe Martinus steeds verder het bos in weet te komen, driftig hakkend met zijn pugio en constant maar het lied van zijn moeder herhalend.
Als iemand mij nu hoort denkt hij dat ik knettergek ben
Na wat voelt als een eeuwigheid ploeteren, lijken de struiken minder dicht te zijn. Hij komt er wat makkelijker doorheen te komen en voor hij het weet staat hij zomaar in een open plek in het bos. Als hij zijn lantaarn niet had gemaakt was het aardedonker geweest, daarvoor zorgen de hoge bomen om hem heen wel. Hij schijnt voor zich uit en ziet daar, in het midden, op de grond, het lichaam van Ciratus liggen.
Met een paar stevige stappen loopt Martinus ernaartoe en laat zich op zijn knieën zakken.
Hij houdt de lantaarn stevig vast maar laat zijn pugio vallen. Zijn vrije hand legt hij op het lichaam van zijn vriend. ‘Ciratus, hoor je me? Ciratus…’ Hij draait hem op zijn rug en schrikt van de aanblik. Zijn gezicht ligt open van de nagels van de nachtduivels, een grote bloederige massa. Zijn ogen zijn weggedraaid en hij ademt nauwelijks meer. Opeens ziet hij beweging in het lichaam en de tranen schieten hem weer in de ogen. ‘Ciratus, ik ben het..’
De lippen van Ciratus bewegen maar Martinus kan hem niet verstaan. Hij gaat even verzitten en buigt verder naar voren waardoor hij met zijn oor vlak bij Ciratus’ mond kan komen. ‘Zeg het maar, vriend…’
‘De… de jongen…’
‘De jongen?’
‘Sigfrid... hoorde hem… is hier.’
‘Wat? Hier?’ Even gaat Martinus rechtop zitten en tilt zijn lantaarn op, zoekend naar de jongen. Het enige wat hij ziet zijn wegduikende nachtduivels. Maar daar, een paar meter verderop ligt een hoopje. Zou dat hem zijn?
‘Ik ga zo bij hem kijken, maar ik zorg eerst voor jou, vriend’ zegt Martinus terwijl hij zijn aandacht weer op Ciratus richt. Er komt geen reactie meer. De ademhaling van Ciratus lijkt gestopt en ook na een paar keer schudden komt er geen reactie. Hij legt zijn hand nog even op het lichaam van Ciratus en staat dan weer op. Hij tilt zijn lantaarn op en sleept zijn vriend richting het donkere hoopje. Hij legt Ciratus naast het lichaam van de jongen en pakt zijn gladius. Het zwaard glinstert in het licht van zijn lantaarn. Hij beweegt zijn lantaarn richting het donkere hoopje en had verwacht dat de nachtduivels wel naar achteren zouden deinzen. Maar ook al ziet hij duidelijk de angst in hun gele ogen, toch doen ze allemaal juist een stap naar voren. Een nerveus gegiechel ontsnapt uit een van hen, dan nog een stap en weer gegiechel. Binnen enkele tellen beginnen de nachtduivels, ondertussen honderden, te rennen en gillen ze oorverdovend met hun helse stemmen. Martinus doet een laatste stap naar voren, over het lichaam van de jongen. Hij spant al zijn spieren aan en begint met beide armen alle kanten op te zwaaien. In zijn linker vliegt de lantaarn dwars door de nachtduivels heen. De meeste duiken aan de kant, anderen worden getroffen door de lantaarn en gillen het uit van angst. In zijn rechter vliegt het glimmende zwaard alle kanten op. Vingers, armen, koppen afhakkend, bloed spettert in het rond. Golf na golf blijven de nachtduivels komen. Martinus blijft ze wegjagen en afslachten, honderden na elkaar.
Hoe lang kan ik dit nog volhouden?
Naast hem hoort hij de jongen zachtjes kreunen en even kijkt hij de jongen in de ogen.
Ik moet dit overleven, voor de jongen, voor Ciratus.
Een verbeten zelfverzekerd gevoel maakt zich van hem meester en hij weet zeker dat hij dit gaat volhouden. In een opwelling begint hij weer te zingen, brullen bijna.
Zon en maan en sterren!
Zie ik toch van verre!
Stralen zij hier ver vandaan!
Steek ik mijn eigen lichtje aan!
In mijn maan lantaarn!
In mijn maan lantaarn!
Bij iedere zin maait hij nog wat harder om zich heen. Ondanks het gevoel onoverwinnelijk te zijn, merkt hij toch dat de nachtduivels steeds dichterbij komen. Enkele hebben hem al weten te bereiken en hij heeft er ook al een van de jongen af moeten schoppen. Hij probeert nog een tand bij te zetten maar merkt dat de overmacht van de nachtduivels te groot is, nog enkele ogenblikken en ze grijpen hem. Zijn hele lijf spant zich aan om de uitputting te weerstaan.
Plots ziet hij uit zijn ooghoeken dat een aantal nachtduivels op de jongen zijn gekropen en hun tanden in hem zetten. Met een zwaai van zijn lantaarn probeert hij de nachtduivels te verjagen maar hierdoor hebben anderen, heel even, de kans om hem te bespringen.
In dat ene moment weten drie nachtduivels hem te bereiken. Één springt op zijn schouder en zet gelijk zijn nagels in zijn huid, gelukkig beschermt zijn lorica hem nog een beetje. Door de metalen platen ervan komen ze niet zo snel heen. Een ander zit op zijn arm en probeert met zijn tanden ervoor te zorgen dat hij de lantaarn loslaat. De laatste zit op zijn been en probeert zo hard als hij kan zijn tanden in zijn been te zetten. Door de pijn kan hij niet anders dan met zijn zwaard richting de nachtduivel op zijn been te slaan. Maar hierdoor is nu zijn rechterkant onbeschermd. Ook deze kant wordt direct aangevallen, meerdere nachtduivels storten zich schreeuwend op hem.
Martinus verliest zijn evenwicht en weet zich zo te laten vallen dat hij de jongen nog even kan beschermen met zijn lichaam.
Lang kan dit niet meer duren. Dit was het dan. Sorry Ciratus, mijn vriend, dat ik je niet heb kunnen redden.
Wanhopig probeert hij zijn armen nog te bewegen, maar ondertussen hangen tientallen nachtduivels aan zijn lichaam en proberen hem te dwingen zijn zwaard en lantaarn los te laten.
Plots klinkt er geschreeuw om hem heen
‘Hier, hier zijn ze!’ Vlammen flikkeren aan de horizon. ‘Snel, ze zitten overal!’ Paardenhoeven dreunen over de grond en een tel later is er overal om hem heen het licht van fakkels.
‘Steek ze in de fik! Ze zijn bang voor het vuur, laat het ze maar voelen!’ hoort hij een bekende stem maar hij kan even niet meer plaatsen bij wie deze stem nou hoort.
Terwijl hij zijn bewustzijn verliest voelt hij hoe de nachtduivels van hem vluchten.
‘Hij ligt hier, snel!’ Iemand tilt zijn hoofd op. ‘Hij ademt nog, godzijdank’ hoort hij een bekend gebrom.
‘Rufus..’ Is het enige wat hij weet uit te brengen.
‘We zijn hier, Martinus,’ bromt Rufus tegen hem. ‘Toen die lafaard van een Hrómbalt terugkwam wisten we dat het goed mis was. We hadden echter geen flauw idee waar jullie waren. We hebben een flink deel van het bos afgezocht toen we plotseling jouw stem hoorden. Ik weet niet wat jij aan het brullen was, maar het heeft je leven gered.’
‘Ciratus…’ ineens dringt het tot Martinus door wat er met zijn vriend is gebeurd.
‘Ik weet het Martinus. Die kleine monsters hebben hem bijna vermoord. Hij zag er verschrikkelijk uit, maar lelijk was hij toch al.’
Even slaat Martinus’ hart een slag over. Ciratus leeft!
‘En de jongen?’ weet hij nog net uit te proesten.
‘Wonder boven wonder heeft die jongen, Sigfrid, het weten te overleven. Het lijkt wel of Ciratus en hij hierheen gebracht zijn als een soort voorraad. Vlees blijft langer goed als het nog leeft, zullen we maar zeggen.’
‘Of ze bewaarden het voor iets groters,’ mompelt Martinus zachtjes terwijl hij die gedachte snel loslaat.
Rufus kijkt om zich heen. ‘Het is echt onvoorstelbaar hoeveel van die nachtduivels jij hebt weten te doden, Martinus, het zijn er honderden.’
Martinus weet op een arm te steunen en kijkt naar het slagveld om hem heen. Door de ochtendschemering is er genoeg licht om te zien hoeveel nachtduivels er liggen. Een aantal van zijn mannen loopt tussen de kleine monsters door en zo nu en dan wordt er nog eentje gedood. Een stukje verder staat de jongen met zijn vader, de hoofdman. Met grote stappen komt de man naar hem toegelopen.
‘Wodan zij geprezen, beste Martinus. Ik denk dat je ons voorgoed hebt verlost van de nachtduivels.’
‘Daar zou ik nog maar niet zo zeker van zijn.’
De hoofdman kijkt hem met grote ogen aan. ‘Hoe heb je ze weten te verslaan, Romein?’
‘Ik weet het niet,’ antwoordt Martinus. ‘Ik kwam erachter dat ze bang zijn voor licht. En mijn zwaard hielp ook wel mee. En doorzettingsvermogen, denk ik. Ik dacht dat ze Ciratus hadden gedood en wilde ervoor zorgen dat hij niet voor niets gestorven zou zijn.’
Ondertussen is de blonde jongen er ook bij komen staan. Met een beetje hulp is Martinus opgestaan en kijkt de jongen aan.
‘Heel erg bedankt, Romein.’ De jongen kijkt hem met heldere blauwe ogen aan terwijl hij het zegt. ‘Mijn naam is Sigfrid, ik ben de zoon van de hoofdman.’
‘Ik zou willen zeggen, graag gedaan,’ lacht Martinus, ‘maar volgende keer moet je vader toch echt zelf gaan zoeken.’ Even kijkt Martinus naar de jongen. Hij straalt trots uit, bijna iets nobels.
‘Misschien komen we elkaar nog eens tegen jongen, maar ik hoop onder iets betere omstandigheden.’
Terwijl de eerste zonnestralen het winterse landschap langzaam verlicht wordt Ciratus op een van de paarden gebonden. In een lange rij sjokken ze weer richting de opkomende zon, het bos uit.
